Migawki z Rękawki - Nieludzie

Myślę, że o Rękawce pisać wiele nie muszę, bo wiele już o niej napisano i pisze się nadal :)
Zatem dodam tylko, że tegoroczne Święto Rękawki odbywało się pod hasłem "Nieludzie i ludzie", szczegółowe informacje i linki znajdziecie na fapnage'u oraz stronie wydarzenia, ja zaś zapraszam do obejrzenia krótkiej fotogalerii, której głównymi bohaterami są tytułowe strzygi, rusałki, wiedźmy, wąpierze, leszy i inne barwne postaci :) Jak Wam się podobają?

Listopad, więc o... liściach

Liście już dawno zgrabione i uprzątnięte. Teraz, gdy wieczory coraz dłuższe, mamy wreszcie więcej czasu - choćby na to, by wspomnieć o naszych barwierskich eksperymentach z liśćmi, zanim zwiędły i opadły :)

Do farbowania naturalnymi barwnikami, jakich używali Słowianie i Wikingowie, przymierzaliśmy się już od dawna. Za mobilizację i inspirację dziękujemy Magdzie, za liście Pawłowi, za towarzystwo im i Oli.

Na pierwszy ogień (dosłownie i w przenośni) poszły liście orzecha włoskiego, choć na ziemiach polskich
pojawił się stosunkowo późno, bo dopiero około XII/XIII wieku...

Nie wiem, czy faza księżyca ma wpływ na efekty farbowania, ale na nastrój miała niewątpliwie :)

Najpierw wygotowaliśmy liście, by powstał intensywny brązowy wywar...

Następnie w garze wylądowały lniane płótna i koszule, a poźniej wełniane kaptury...

Oczekując na efekty rozgrzewaliśmy się ogniem, ognistą wodą i rozmową :)

W nocy kolory nieco rozmyte, ale chyba już :)

A oto efekty w świetle dziennym:

Wełniany kaptur zmienił kolor na mocny brąz..

Lniane płótno dostało odcień kawy z mlekiem...

...razem zestaw w sam raz na jesień :)

A oto jeszcze lista naturalnych barwników, dzięki którym możemy uzyskać brunatny kolor tkanin, pochodząca z cytowanej na większości forów, blogów i artykułów książki Weroniki Tuszyńskiej:

- Borówka - czarna jagoda (Vaccinium Martillus) - jagody.

- Brzoza (Betula alba) - kora.
- Chmiel (Humulus lupulus) - łodygi.
- Czeremcha (Prunus padus), śliwa tarnina (Prunus spinosa) - kora.
- Dąb (Ouercus robur) - kora.
- Jałowiec (Juniperus communis) - jagody.
- Jarzębina (Sorbus aucuparia) - kora.
- Jodła (Picea abies) - opadłe szyszki, zamknięte i soczyste.
- Modrzew (Pinus larix) - opadnięte szpilki.
- Naroślą różnych roślin (Valonea) - narośla, porośnięcia.
- Olcha (Alnus incana i AL glutinosa) - kora.
- Orzech włoski (Juglans regia) - zielone łupiny, świeże korzenie, świeże kotki, świeże i suszone liście
- Osika topola (Popuius tremula) - kora.

These pictures show our first cloth dying using natural pigment - nut (juglans regia) leaves. Above you can see the list of other natural dyes, that give brown color to the fabric.

Powtórka z historii - postrzyżyny

Znów cofamy się o kilka tygodni i znajdujemy się wiele wieków wstecz. Książę Mieszko podporządkowuje sobie słowiańskie ziemie i zaprowadza nową wiarę. Pozostaje jednak wierny danym przysięgom, a skoro przy płonącym stosie trzcinickiego władcy obiecał, że w odpowiednim czasie syna jego starym obyczajem postrzyże, gdy czas ku temu nadchodzi, obietnicę spełnia. Tym samym zaświadcza, że przejmuje kuratelę nad chłopcem i pieczętuje swego rodzaju pokrewieństwo...

Za zagubionym nieco chłopcem w orszaku stanęła cała drużyna i mieszkańcy grodu...

Trzcinicki książę jeszcze tylko chwilę mógł pozostać pod opieką matki...

Gdy dotarli do płonącego ogniska matka oddała chłopca pod opiekę i władzę Mieszka...

Ten, na znak, że kończy się czas dzieciństwa i bezstroskich zabaw, ostatni raz zagrał na fujarce chłopca...

Potem okadził ziołami młodego księcia i wszystkich zebranych...

Przepił do zmarłego ojca chłopca, wspominając jego zasługi a także złożoną mu przysięgę...

I przystąpił do obrzędu postrzyżyn...

Kolejne kosmyki włosów wpadały do ognia, padały przy tym słowa o przejściu w dorosłość...

Młodzieniec otrzymał broń należącą niegdyś do jego ojca, którą przyjął z dumą ale jakby i z niepewnością...

...którą to niepewność dostrzegła matka i równie niepewnie zadumała się nad przyszłością swojego syna,
na którą odtąd nie będzie już miała wpływu...

Ale gdy drużyna wzniosła okrzyk na cześć młodzieńca a Mieszko obiecał mu przenosiny do Gniezna,
gdzie razem z jego synem Bolkiem będzie przysposabiał się do wieku męskiego,
pobierał nauki i ćwiczył w sztuce walki, niepewność zastąpiła ciekawość dorosłego życia...

The pictures show the reconstruction of the ritual first haircut, that traditionally took place between ages of 7 and 10, and was conducted by the boy's father or - as in this case - a man replacing him. Before that agr the boy's life was connected to his mother and he was treated as a child. The ritual haircut, coupled with the granting of an additional given name (usually the third), marked the boy's coming of age and a transition to the world of men.

Powtórka z historii - stos ciałopalny

U schyłku X wieku, gdy wraz z Piastami nadeszła nowa wiara i nowe obyczaje, następować zaczął też schyłek starych słowiańskich obrzędów. Miesiąc temu mieliśmy okazję wraz z Drużyną Wojów Piastowskich "Jantar" powrócić do nich podczas imprezy "Tak rodziła się Polska" w Skansenie Karpacka Troja w Trzcinicy. Zapraszamy do krótkiej powtórki z historii - tej odległej i tej sprzed kilku tygodni. Na początek dzień pierwszy i pochówek ciałopalny władcy trzcinickiego grodu.

...Gdy wódz piastowski Mieszko stanął u bram grodu w Trzcinicy, zaproponował jego władcy dobrowolne przejście pod jego rządy i przyjęcie nowej wiary. Ten jednak postanowił z honorem walczyć o swoje i o dawne. Zastrzegł też, na co Mieszko przystał, że jeśli bitwę przegra i polegnie, nowy władca pochowa go według starego obyczaju, grodu nie zniszczy a syna jego przyjmie do swej drużyny, wykształci na godnego woja a w swoim czasie postrzyże... I tak się też stało. Mieszko wygrał bitwę ale i obietnicy dochował. Mimo, że wprowadzał nowe, władcę Trzcinicy pochował według starego, a wyglądało to tak:

Orszak pogrzebowy wyruszył z grodu Trzcinica...

Ciało wodza ułożono na uprzednio przygotowanym stosie...

Mieszko oddał poległemu wodzowi jego włócznię i tarczę...

Wzniósł za niego toast...

I jako ostatnią strawę wysypał ziarno zboża...

Okadził stos ziołami i od płonącego bukietu odpalił pochodnie...

Wojowie przyłożyli ogień i czekali w skupieniu...

A gdy ciało wodza spłonęło cały orszak okrążył stos...

I powrócił w stronę grodu...

A few weeks ago we took part in an event about the beginnings of Poland country. We could see the reconstruction of slavic burial customs, performed by team Jantar. It was the story about the last lord of Trzcinica, who died in the battle with Mieszko, first lord of new Poland, about the 9th century. Although Mieszko represented changes and new, christian religion, he promised to bury him as the old slavic customs told. And he did, as he promised...

PS. Foto - Joanna i Magda. Dziękujemy!

Damskie oblicze festiwalu "Dwa Oblicza" (I)

III Festiwal Archeologiczny "Dwa Oblicza" w skansenie Karpacka Troja w Trzcinicy za nami. Za nami turniej łuczniczy, rekonstrukcje bitwy o gród, pokazy rzemiosł, strzały z trebusza i mnóstwo innych atrakcji, o których zapewne napisze Vlad kiedy złapie oddech, ja natomiast postanowiłam podejść do sprawy bardziej od kobiecej strony, podziwiając damskie kreacje i odwiedzając namioty z biżuterią. I tak sobie spacerując natrafiłam na kram, który chyba każdej kobiecie - nawet robiącej makijaż (jak pisząca te słowa) tylko od naprawdę wielkiego święta - trudno byłoby ominąć...

A może tym bardziej, że na co dzień się nie maluję, z ogromną chęcią dowiedziałam się, jak to robiły kobiety nieco przede mną. Tajniki kosmetyki Słowian i Wikingów ujawniła jedna z mieszkanek Grodu Horodna.

Podstawą były oczywiście naturalne barwniki

W naczyńkach zrobionych z muszli znalazły się pomadki zrobione na bazie miodu - błyszczące, nawilżające i trwałe pod warunkiem, że nie zostały przez białogłowę zjedzone (ja bym chyba miała problem by się nie oblizywać;). Tuż obok tusz - również naturalny - tym razem z wykorzystaniem sadzy i kurzego białka.

I wreszcie cienie do powiek - powstawały ze sproszkowanego kamienia mydlanego z dodatkiem barwników:

Dowiedziałam się też, że nieprawdą jest stereotypowe stwierdzenie, że Słowianie i Wikingowie nie dbali o higienę - wygląd skóry i włosów mówił wiele o zdrowiu, zatem przykładano do niego wagę. Aby więc zmyć makijaż, ale też po prostu się odświeżyć używano m.in. wywarów ziołowych, na przykład mięty (mięta zmieszana z kredą używana była jako pasta do zębów), popularne były także płatki owsiane, otręby, trociny, z których powstawały peelingi.  Przechowywano kosmetyczne specyfiki najczęściej  susząc je, lub zalewając olejem.

I tak sobie właśnie myślę, że to wszystko temat wart zgłębienia :)

Last Sunday, during the III Archeaological Festival "Two faces" in Trzcinica, I decided to learn more about daily life of Slavs and Vikings, specially women. It was possible e.g. in one of the workshops of team Horodna, where the mediaeval cosmetics, made of  natural ingredients, such as herbs, honey, eggs, soot or talk, were presented.